സ്വന്തം ലേഖകൻ

നവരാത്രി എന്നു കേൾക്കുമ്പോൾ മനസ്സിലെത്തുന്നത് ആഘോഷങ്ങളും പൂജകളും വ്രതാനുഷ്ഠാനങ്ങളുമാണ്. എന്നാൽ മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഒരു ഗ്രാമത്തിൽ നവരാത്രി ആഘോഷിക്കുന്നത് ഇരിക്കാതെയും ഉറങ്ങാതെയും ഒൻപത് രാപ്പകലുകൾ ചെലവഴിച്ചാണ്. വിശ്വാസത്തിന്റെയും ആത്മസമർപ്പണത്തിന്റെയും അപൂർവ മാതൃകയായി മാറിയ ഈ ആചാരത്തിന് ഏകദേശം 350 വർഷത്തെ പഴക്കമുണ്ടെന്നാണ് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നത്. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ സത്താറ ജില്ലയിലെ വൈ താലൂക്കിലുള്ള പാണ്ടെ ഗ്രാമത്തിലെ കാൽഭൈരവനാഥ ക്ഷേത്രത്തിലാണ് ‘ഉഭയാചി നവരാത്രി’ അഥവാ ‘നിൽക്കുന്ന നവരാത്രി’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ചടങ്ങ് നടക്കുന്നത്. നൂറോളം പുരുഷന്മാർ പങ്കെടുക്കുന്ന ഈ വ്രതത്തിൽ ഉറക്കവും ഇരിപ്പും ഒഴിവാക്കി ഒൻപത് ദിവസം ഭക്തിയോടെ ചെലവഴിക്കുകയാണ് വിശ്വാസികൾ.

ഗ്രാമദേവനായ കാൽഭൈരവനാഥനോടുള്ള ഭക്തിയും നന്ദിയും പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതിനും ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറുന്നതിനുമായി ഭക്തർ ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു. പങ്കെടുക്കുന്ന ഓരോ കുടുംബത്തിൽനിന്നും കുറഞ്ഞത് ഒരാളെങ്കിലും വ്രതത്തിൽ പങ്കുചേരാറുണ്ടെന്നാണ് ക്ഷേത്ര സമിതി പറയുന്നത്. മൂന്ന്, അഞ്ച്, ഏഴ്, പത്ത് വർഷങ്ങളോ അതിലധികമോ കാലം ഈ വ്രതം ആവർത്തിക്കുമെന്ന് ചിലർ പ്രതിജ്ഞയെടുക്കാറുണ്ടെന്ന് ക്ഷേത്ര സമിതി ചെയർമാൻ ഹേമന്ത് ജാദവ് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

18 മുതൽ 65 വയസ്സുവരെയുള്ളവരാണ് ‘നവരാത്കാരികൾ’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ വ്രതാനുഷ്ഠാനത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്. ഗ്രാമത്തിന് പുറത്തു ജോലി ചെയ്യുന്നവരും സായുധ സേനയിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നവരും ഇതിനായി അവധിയെടുത്ത് നാട്ടിലെത്താറുണ്ട്.

ഒൻപത് ദിവസവും ഇരിക്കാതെയും കിടന്നുറങ്ങാതെയും കഴിയുക എന്നതാണ് ഈ വ്രതത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട നിബന്ധന. ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിൽ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്ന ‘ചൗഫാല’ എന്ന പ്രത്യേക സംവിധാനത്തിൽ നെഞ്ച് ചേർത്ത് ചാരിനിൽക്കാൻ ഭക്തർക്ക് അനുവാദമുണ്ട്. എന്നാൽ, ഒരു കാൽ എങ്കിലും നിലത്ത് ഉറപ്പിച്ചുനിർത്തണം. പാദങ്ങളിലൂടെ ഭൂമിയുമായുള്ള ബന്ധം നിലനിർത്തണമെന്ന വിശ്വാസമാണ് ഈ ആചാരത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം.

വ്രതകാലത്ത് ചാടുന്നതും വേഗത്തിൽ നടക്കുന്നതും അനുവദനീയമല്ല. ആരതി സമയത്ത് വെള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ച് നഗ്നപാദരായി നിൽക്കുന്ന ഭക്തർ, ശരീരത്തിന്റെ ബാലൻസ് നിലനിർത്താൻ വടിയും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിലും കർശന നിയന്ത്രണങ്ങളുണ്ട്. എണ്ണ, ഉപ്പ്, മുളക് എന്നിവ ഒഴിവാക്കി പാൽ, പഴങ്ങൾ, ചവ്വരി പായസം തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാനമായും കഴിക്കുന്നത്.

വിജയദശമി കഴിയുന്നതുവരെ ഗ്രാമത്തിന്റെ അതിർത്തി കടക്കാനും വ്രതാനുഷ്ഠാനികൾക്ക് അനുവാദമില്ല. നിശ്ചയിച്ച ചട്ടങ്ങൾ ലംഘിക്കുകയോ അബദ്ധത്തിൽ ഇരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ ക്ഷേത്ര പൂജാരിയോട് കുറ്റം ഏറ്റുപറഞ്ഞ് വ്രതം ആദ്യം മുതൽ വീണ്ടും ആരംഭിക്കണമെന്നാണ് ആചാരമെന്ന് റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു.

ഈ ആചാരത്തിന്റെ പ്രത്യേകത കഠിനമായ വ്രതാനുഷ്ഠാനത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. ഹിന്ദുക്കളും മുസ്‌ലിംകളും പരസ്പര സൗഹാർദത്തോടെ ഒത്തുചേരുന്ന ഗ്രാമത്തിന്റെ സാമൂഹിക ജീവിതവും ശ്രദ്ധേയമാണ്. കഴിഞ്ഞ 26 വർഷമായി വ്രതത്തിൽ സജീവമായി പങ്കെടുക്കുന്ന ഗ്രാമവാസിയായ ഹാറൂൺ ഇനാംദാർ ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്.

ഗ്രാമത്തിൽ മതപരമായ വിവേചനങ്ങളില്ലെന്നും സുഹൃത്തുക്കൾക്കൊപ്പം സമയം ചെലവഴിക്കുന്നത് സന്തോഷം നൽകുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം പറയുന്നു. യാതൊരു പ്രതിഫലവും പ്രതീക്ഷിക്കാതെ ആചാരത്തിലെ എല്ലാ നിയമങ്ങളും പാലിച്ചാണ് താൻ പങ്കെടുക്കുന്നതെന്നും ഹാറൂൺ വ്യക്തമാക്കുന്നു. വിശ്വാസങ്ങൾ വ്യത്യസ്തമായിരിക്കുമ്പോഴും ഒരുമയോടെ മുന്നോട്ടുപോകാമെന്ന സന്ദേശമാണ് പാണ്ടെ ഗ്രാമത്തിലെ ഈ പാരമ്പര്യം നൽകുന്നത്.

നവരാത്രി വ്രതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റൊരു രീതി സാമൂഹിക ചർച്ചകൾക്കും വഴിതുറക്കുന്നുണ്ട്. വ്രതമനുഷ്ഠിക്കുന്നയാളുടെ കുടുംബത്തിലെ സ്ത്രീക്ക് ഒൻപത് ദിവസത്തിനിടെ ആർത്തവമുണ്ടായാൽ അവർ താൽക്കാലികമായി മറ്റൊരു മുറിയിലേക്കോ ഗ്രാമത്തിന് പുറത്തുള്ള ബന്ധുവീട്ടിലേക്കോ മാറിത്താമസിക്കണമെന്നാണ് ആചാരം.

വ്രതമെടുക്കുന്നയാൾക്കായി പ്രത്യേക ഭക്ഷണം തയ്യാറാക്കുന്നതും മറ്റു വീട്ടുജോലികൾ ചെയ്യുന്നതും ശാരീരിക അധ്വാനം ആവശ്യപ്പെടുന്ന കാര്യങ്ങളാണെന്നും ആർത്തവസമയത്തെ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ പരിഗണിച്ചാണ് ഈ ക്രമീകരണമെന്നും ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് സർപഞ്ച് ചേതന ജാദവ് വിശദീകരിക്കുന്നു. സ്ത്രീകളുടെ ജോലിഭാരം കുറയ്ക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യമെന്നാണ് അധികൃതരുടെ വിശദീകരണം.

നൂറ്റാണ്ടുകളായി കൈമാറിവരുന്ന വിശ്വാസങ്ങളും ആചാരങ്ങളും ഇന്നും ഒരു ഗ്രാമത്തിന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാകുന്നതിന്റെ ഉദാഹരണമാണ് പാണ്ടെയിലെ ‘നിൽക്കുന്ന നവരാത്രി’. കഠിനമായ വ്രതാനുഷ്ഠാനത്തിനൊപ്പം മതസൗഹാർദവും സാമൂഹിക പാരമ്പര്യങ്ങളും ഒത്തുചേരുന്ന ഈ ചടങ്ങ് നവരാത്രിയുടെ വൈവിധ്യമാർന്ന ആചാരലോകത്തിലേക്ക് ശ്രദ്ധ ക്ഷണിക്കുന്നു.